Zr. Stekkinger
Zuster Stekkinger met het Boek van Mormon© 2026 by Intellectual Reserve, Inc. All rights reserved.Toen zuster Lydia Stekkinger uit de wijk Arnhem in de herfst van 2024 contact opnam met het Nederlandse vertaalkantoor van de kerk, stelde ze een baanbrekend concept voor: een servicezending om nieuwe Nederlandse audioschriftuur te maken met behulp van artificiële intelligentie (AI). Hierbij wordt gebruik gemaakt van kunstmatige, professioneel gegenereerde stemmen om geschreven tekst in spraak om te zetten.
AI kent inmiddels veel toepassingen die snel hun weg vinden naar talloze gebieden van ons persoonlijke en professionele leven. Tekst-naar-spraak-applicaties zijn al geruime tijd beschikbaar, zoals de pdf-lezer in onze Evangeliebibliotheek. Maar de kwaliteit is laag en mensen luisteren er niet graag naar. Met AI kan nu tekst-naar-spraak worden gemaakt die, hoewel nog niet perfect, de kwaliteit van natuurlijke spraak benadert. AI-stemtechnologie wordt door diverse bedrijven ontwikkeld, met ElevenLabs als een van de marktleiders.
Zr. Stekkinger: ‘Ik had sterk het verlangen om een audioversie van het Boek van Mormon op te nemen, en ik had ook het gevoel dat de Heer mij de afgelopen jaren mogelijkheden heeft gegeven om specifieke talenten te ontwikkelen die ik tijdens mijn zending kan gebruiken. Er kunnen vele redenen zijn waarom mensen liever luisteren naar het Boek van Mormon dan het zelf te lezen. Bijvoorbeeld vanwege dyslexie, of omdat je door werk of studie veel onderweg bent. Zelfs tijdens het koken of schoonmaken zou je nu je schriftstudie kunnen doen!’
Waardevol
In overleg met de gebiedsleiding werd snel vastgesteld dat dit een veelbelovend initiatief was en waardevol kon zijn voor leden en geïnteresseerden door kosteneffectieve en snelle toegang tot het gesproken woord van de Heer mogelijk te maken in talen waar dit momenteel niet beschikbaar is. Met ondersteuning van de servicezendingleiders van het gebied werd een audio scripture service mission opportunity opgezet en werd zuster Stekkinger, samen met broeder Paul Brandenburg uit de wijk Hengelo, in juni 2025 geroepen voor een periode van een jaar. Zuster Stekkinger genereert de spraakbestanden, ouderling Brandenburg controleert die.
Het voordeel van de servicezendingopzet is dat dit aanzienlijke flexibiliteit geeft in hoe en hoe lang iemand dient. Daardoor kunnen potentiële servicezendelingen op veel verschillende gebieden dienstbaar zijn. Zie voor meer informatie de servicezendingportal van de kerk: https://seniormissionary.churchofjesuschrist.org/srsite/cs/search?lang=eng (alleen Engels) met zoekcode 02-10039062 voor Audio Scriptures Missionary.
Werken met AI-stemmen is relatief eenvoudig: op de portal van ElevenLabs worden stemmen gecreëerd door te omschrijven wat voor stem je nodig hebt. Binnen enkele seconden biedt de portal enkele opties waaruit je een keuze maakt. Voor een gevarieerde luisterervaring worden in audioschriftuur van de kerk meestal 6 verschillende stemmen gebruikt, 3 mannen en 3 vrouwen.
Als de stemmen zijn geselecteerd, wordt de tekst hoofdstuk voor hoofdstuk vanuit de Evangeliebibliotheek gekopieerd, waarna ElevenLabs de geluidsbestanden genereert.
Geholpen
Hoewel de stemkwaliteit direct al hoog was, werd snel duidelijk dat de portal soms ‘geholpen’ moest worden om een goede Nederlandse uitspraak te krijgen. Bijvoorbeeld in namen als Abinadi en Aäron, die je op de portal als Abbinádi en à-Aron schrijft. Of woorden met meerdere lettergrepen, waar de nadruk van de ene lettergreep naar een andere moet worden verplaatst. De geschreven tekst moet dus wat voorbewerkt worden voordat de audio wordt gegenereerd. Soms wordt deze correctie bereikt door de audio een of meerdere malen opnieuw te genereren, waarbij de portal telkens subtiele veranderingen aanbrengt. In de afgelopen maanden wist zuster Stekkinger dit proces steeds verder te verfijnen om het aantal benodigde correcties te verminderen.
Voor zijn correcties gebruikt ouderling Brandenburg de software frame.io. Als zuster Stekkinger de geluidsbestanden in die omgeving neerzet, kan ouderling Brandenburg opmerkingen en suggesties voor verbetering invoegen, die dan door zuster Stekkinger worden verwerkt. De geluidsbestanden worden dan nogmaals door het Nederlandse vertaalkantoor van de kerk gecontroleerd, waarna een selectie van hoofdstukken wordt voorgelegd aan een Nederlands ecclesiastical review committee, dat uit enkele ervaren kerkleden bestaat, om geschiktheid voor publicatie te beoordelen.
Bij het schrijven van dit artikel zijn de inleiding van het Boek van Mormon en 1 en 2 Nephi klaar voor publicatie. Veel van het Boek van Mormon, en hopelijk het hele boek, zal de komende maanden beschikbaar komen voordat zuster Stekkinger en ouderling Brandenburg in juni 2026 van hun servicezending worden ontheven.
Succesvol format
Een servicezending als format om met AI audioschriftuur te maken, blijkt in het Nederlandse vertaalkantoor goed te werken; inmiddels volgen verschillende andere talen dit voorbeeld, waaronder Italiaans en Duits. Het is duidelijk dat deze techniek ook voor vele andere stemproducties gebruikt kan worden, die nu goedkoper en sneller dan voorheen geproduceerd kunnen worden.
Zr. Stekkinger: ‘Ik ben blij en dankbaar dat andere landen ook op deze manier gaan werken, zodat nog meer leden en onderzoekers het woord van God in hun eigen taal kunnen beluisteren. Hoe geweldig is het dat de Heer deze technologie op dit moment beschikbaar stelt om zoveel mensen tot zegen te zijn!’
De Schriften, profeten en apostelen leren ons dat de Heer in de aanloop naar zijn wederkomst zijn werk zal versnellen. Bewijzen daarvoor zien we overal om ons heen, en gelukkig ook in de gestaag stijgende aantallen bekeerlingen in heel het gebied Europa Centraal. De toepassing van AI om het woord van de Heer sneller en goedkoper te verspreiden is een fraai voorbeeld van deze versnelling, waardoor heilige Schriftuur, geschreven en gesproken, voor ‘alle naties, stammen, volken en talen’ (Openbaring 7:9) beschikbaar wordt gemaakt. Momenteel bevat elk hoofdstuk aan het eind een verplichte audiodisclaimer dat de stem met AI is gegenereerd. We werken aan een oplossing om de frequentie van deze disclaimers te verminderen, maar die wordt niet voor het einde van dit jaar verwacht.